Σημείωμα της Κατερίνας Ζαχαροπούλου

Το πρόγραμμα Save the Dates – ένα οπτικοακουστικό αρχείο για τη σύγχρονη τέχνη δημιουργήθηκε με σκοπό να διασωθούν τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές της περιόδου 1995-2025 ώστε να αποτελέσουν ένα ευρύτατο πεδίο έρευνας της σύγχρονης τέχνης. Περιέχει 776 αρχεία εκπομπών πλήρως τεκμηριωμένων και κατηγοριοποιημένων ώστε να διευκολύνουν στην πρόσβαση και θέασή τους ενώ ο χώρος φιλοξενίας του προγράμματος είναι αποκλειστικά το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, ΕΜΣΤ και η Βιβλιοθήκη της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, ΑΣΚΤ. Μεγάλο μέρος του αρχείου διαφυλάχθηκε εκ μέρους μου επί σειρά ετών με την ελπίδα πως κάποτε θα βρει τη θέση του εκτός προσωπικού αρχείου και τηλεοπτικού/ραδιοφωνικού χώρου. Ιδανικά ένα πανεπιστήμιο όπως η ΑΣΚΤ και ένα μουσείο σύγχρονης τέχνης όπως το ΕΜΣΤ θα ήταν  το καταλληλότερο περιβάλλον.

Συμπληρώθηκαν 30 χρόνια συλλογής σκέψεων, καταγραφής εκθέσεων και έργων, φωνών,  εμπειρίας και εμπιστοσύνης, χιλιάδων ωρών προσωπικής έρευνας, μετακινήσεων μέσα και έξω από τη χώρα, συναντήσεων που αξίζει να διασωθούν εξ’ου και ο συμβολικός τίτλος του αρχείου. Οι εκπομπές της περιόδου  1995-1999 δημιουργήθηκαν στον τηλεοπτικό σταθμό SevenX, σπάνιο παράδειγμα ιδιωτικού καναλιού που αψηφώντας μετρήσεις τηλεθέασης και σχέσεις με την διαφημιστική αγορά έδωσε χώρο σε εκπομπές πολιτισμού. Ακολούθως η μακρόχρονη συνεργασία μου με την ΕΡΤ, τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα της χώρας, από το 2000 έως σήμερα (2025) πιστοποίησε πως κανένα ιδιωτικό μέσο δεν θα μπορούσε να δώσει τη δυνατότητα παραγωγής εκπομπών για τη σύγχρονη τέχνη σε τόσο μεγάλο βάθος χρόνου. Είμαι ευγνώμων τόσο για τη δυνατότητα που μου δόθηκε όσο και για το γεγονός ότι ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας ΕΡΤ, κατόπιν αιτήματός μου σε συνεργασία με την ΑΣΚΤ και ακολούθως του ΕΜΣΤ παραχώρησε το δικαίωμα χρήσης του συνόλου των αρχείων των εκπομπών για αποκλειστικά εκπαιδευτική χρήση και επιστημονική έρευνα ελεύθερη προς όλους. Είναι η πρώτη φορά που η ΕΡΤ παραχωρεί το δικαίωμα χρήσης ενός τόσο μεγάλου αρχείου σε ελληνικό πανεπιστήμιο και εθνικό μουσείο λαμβάνοντας υπ’όψιν την τεράστια σημασία του αρχείου.

Το αρχείο και το πρόγραμμα Save The Dates – ένα οπτικοακουστικό αρχείο για τη σύγχρονη τέχνη  είναι ανοιχτό σε όσους επιθυμούν να εργαστούν, να ερευνήσουν, να εμπνευστούν, να εκπαιδευτούν, να θυμηθούν, να ανακαλύψουν και να μεταπλάσουν το περιεχόμενό του δημιουργικά

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

Στους εργαζόμενους και τις διευθύνσεις της Βιβλιοθήκης της ΑΣΚΤ, ιδιαίτερα στην Μαρία Βιτσεντζάκη,  για την φιλοξενία  και την υποστήριξή τους.

 Στις διοικήσεις της ΕΡΤ για την άδεια χρήσης του αρχείου και την αποκατάσταση μέρους του  με καλύτερης ποιότητας υλικό. Ειδικά ευχαριστώ τον διευθυντή του Μουσείου – Αρχείου της ΕΡΤ Βασίλη Αλεξόπουλο.

Στην καλλιτεχνική διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Γρέγου για την έκδηλη επιθυμία της και υποστήριξή της να συμπεριλάβει το εξελισσόμενο αρχείο Save the Dates – ένα οπτικοακουστικό αρχείο για τη σύγχρονη τέχνη στο περιβάλλον του μουσείου.

Στον οργανισμό ΝΕΟΝ, κύριο χορηγό του προγράμματος. Χωρίς την εμπιστοσύνη και την υποστήριξη του ιδρυτή του Δημήτρη Δασκαλόπουλου και της διευθύντριας του ΝΕΟΝ Ελίνας Κουντούρη, το πρόγραμμα θα ήταν μόνο μια ιδέα. Στο Ίδρυμα Schwarz και την κυρία Χιόνα Ξανθοπούλου  για την υποστήριξη σε μέρη του προγράμματος που καθόρισαν την πληρέστερη μορφή του. Στην Τράπεζα της Ελλάδος και προσωπικά στον Γιάννη Στουρνάρα για την συμβολική αν και απαραίτητη υποστήριξή του στις ανάγκες υλοποίησης του προγράμματος. Στον Δάκη Ιωάννου που με ποικίλους τρόπους έδειξε την εκτίμηση και την πίστη του στη σημασία του προγράμματος.

Θερμά ευχαριστώ τους εξαιρετικούς συνεργάτες μου, νέοι άνθρωποι όλοι που είδαν σε αυτή την εργασία τη δική τους ανάγκη αναγνώρισης ενός κόσμου συναρπαστικού και εν πολλοίς άγνωστο στους ίδιους λόγω γενιάς

Αναλυτικά, ευχαριστώ τον Σέργιο Ζαλμά που εργάστηκε άοκνα επί εκατοντάδες ώρες για τις μεταγραφές και ψηφιοποιήσεις του υλικού καθώς και την συνεχιζόμενη σταδιακή τροφοδότηση της ψηφιακής πλατφόρμας. Σε εκείνον οφείλεται και ο τελικός δημιουργικός σχεδιασμός του αρχείου. Την Φαίδρα Βασιλειάδου για την τεκμηρίωση 1995-1999 των εκπομπών «ARt-φιλ» και 2001-2002 «Επίδειξη Τέχνης». Την Δώρα Βασιλάκου για την τεκμηρίωση της περιόδου 2000 της εκπομπής «Video Gallery» και 2003-2025 «Η Εποχή των Εικόνων». Την Μυρτώ Κακαρά για τη σύνταξη των βιογραφικών έως το 2021. Την Γιούλικα Σαμαρά για την φιλολογική επιμέλεια των κειμένων. Τον Γιάννη Βαλιάντζα για τoν τεχνικό σχεδιασμό του προγράμματος.

Η υλοποίηση των εκπαιδευτικών δράσεων και το δημόσιο πρόγραμμα  με τη χρήση του  «Save the Dates -ένα οπτικοακουστικό αρχείο για τη σύγχρονη τέχνη» πραγματοποιείται σε συνεργασία με το ΕΜΣΤ και την ΑΣΚΤ με την χρηματοδότηση της Συλλογής  Δ.Δασκαλόπουλου.