53η Μπιενάλε Βενετίας 2009 – Α΄ Μέρος
Rene Van Engelenburg, Daniel Birnbaum, Matthew Higgs, Κατερίνα Κοσκινά, Σωκράτης Σωκράτους, Sophie Duplaix, Xρήστος Σαββίδης, Γιούλα Χατζηγεωργίου
2009 | 57‘ | Βενετία
H Εποχή των Εικόνων επισκέπτεται την 53η Μπιενάλε Βενετίας / 53rd Venice Biennale και μεταφέρει μέσα από ένα εκτενές δίωρο αφιέρωμα το κλίμα της μεγάλης διοργάνωσης. Λίγο πριν από την είσοδο στα Giardini / Τζαρντίνι, η Κατερίνα Ζαχαροπούλου συναντά τον Ολλανδό εικαστικό Rene Van Engelenburg / Ρενέ Φαν Ενγκέλενμπουργκ, συνιδρυτή του Virtual Wall, μιας πλατφόρμας παραγωγής διαδραστικών έργων στον δημόσιο χώρο. Αφορμή της συζήτησης αποτελεί η μεγάλη διαδραστική εγκατάσταση που καλωσορίζει περαστικούς και επισκέπτες της Μπιενάλε προτού εισέλθουν στην έκθεση. Ο Daniel Birnbaum / Ντάνιελ Μπερνμπάουμ (γ. 1963), διευθυντής της Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Φρανκφούρτης και επιμελητής της 53ης Μπιενάλε, εξηγεί στην Κ. Ζαχαροπούλου το σκεπτικό του καθώς και τον τίτλο «Fare Mondi» /«Φτιάχνοντας Κόσμους» που το συνοδεύει.
Το αφιέρωμα συνεχίζεται με περιήγηση στο ελληνικό περίπτερο και στο εθνικό περίπτερο της Κύπρου. Έπειτα από τιμητική πρόσκληση του ΥΠΠΟΑ, την Ελλάδα εκπροσώπησε ο διεθνούς φήμης εικαστικός με έδρα τη Νέα Υόρκη Λουκάς Σαμαράς/ Lucas Samaras (γ. 1936). Υπό τον τίτλο PARAXENA, η έκθεση στο ελληνικό περίπτερο υποδεχόταν το κοινό με την εγκατάσταση από καθρέφτες Doorway, όπου ο επισκέπτης ερχόταν αντιμέτωπος με το είδωλο του εαυτού του. Η έκθεση περιελάμβανε ακόμη τη σειρά φωτογραφικών έργων Nexus και Chairs, που φανερώνουν την οπτική των περιηγήσεων του Λ. Σαμαρά στη Νέα Υόρκη, καθώς και το iMovies, ένα προσωπικό φιλμ που καταγράφει το οικιακό περιβάλλον και την καθημερινότητα του καλλιτέχνη. Τέλος, τη βίντεο εγκατάσταση Ecdysiast and Viewers (2006), όπου καταγράφει τις αντιδράσεις 24 φίλων και ανθρώπων του κοινωνικού του περιβάλλοντος, και τη σειρά γλυπτών Jewels. Όπως αναλύει ο επιμελητής της ελληνικής συμμετοχής Matthew Higgs / Μάθιου Χιγκς (γ. 1964), το έργο που παρουσιάζει ο Λ. Σαμαράς σχολιάζει τις ανθρώπινες σχέσεις και τις συναισθηματικές διασυνδέσεις που προκύπτουν, καθώς και την κριτική των ταυτοτήτων. Τον απασχολεί η έννοια και η διαδικασία της παρατήρησης ως εργαλείο κατασκευής της πραγματικότητας, αλλά και το πεδίο της αυτοπροσωπογραφίας. Η Κατερίνα Κοσκινά, ιστορικός τέχνης, μουσειολόγος και επιμελήτρια της πρώτης αναδρομικής έκθεσης του Λ. Σαμαρά στην Αθήνα στην Εθνική Πινακοθήκη το 2005, σχολιάζει την ελληνική συμμετοχή και την πολλαπλά συμβολική εικαστική πρακτική του. Στο εθνικό περίπτερο της Κύπρου, ο εικαστικός Σωκράτης Σωκράτους (γ. 1971) μιλά για το επίκεντρο της δουλειάς που παρουσιάζει με τίτλο Rumours / Φήμες. Με σημείο εκκίνησης την Κύπρο και ένα υπαρκτό γεγονός, συνθέτει μια αφήγηση για τις πολιτικές διαχωρισμού των λαών, τα πολιτισμικά στερεότυπα και τη διασταύρωση της μικροπολιτικής με την προπαγάνδα. Πηγή έμπνευσης αποτελεί η εισαγωγή φοινικόδεντρων από την Αίγυπτο στο κατεχόµενο τµήµα της Κύπρου τα οποία είχε ταχύτατα φημολογηθεί ότι ήταν μολυσμένα από αυγά κόμπρας. Το περιστατικό έλαβε μεγάλες πολιτικές διαστάσεις και ο Τύπος τόσο της Κύπρου όσο και της Τουρκίας το σχολίασαν ποικιλοτρόπως. Την καλλιτεχνική έρευνα και τον τρόπο συνύπαρξης των έργων του Σ. Σωκράτους εξηγεί και η επιμελήτρια του κυπριακού περιπτέρου και διευθύντρια του Τμήματος Σύγχρονης Τέχνης στο Centre Pompidou / Κέντρο Ζορζ Πομπιντού της Γαλλίας Sophie Duplaix / Σοφί Ντουπλέ. Το τελευταίο μέρος του αφιερώματος στην 53η Μπιενάλε Βενετίας συναντά τον διευθυντή της πλατφόρμας για την πολιτιστική διαχείριση ArtBox Χρήστο Σαββίδη. Στην 53η Μπιενάλε παρουσιάζει το Moscow Poetry Club, ένα δρώμενο απαγγελίας ποίησης στον δημόσιο χώρο με συμμετέχοντες τους: Βασίλη Αμανατίδη, Evgeny Nikitin / Εβγκένι Νικίτιν, Δάφνη Νικήτα, Anna Rus / Άννα Ρους. H εικαστικός Γιούλα Χατζηγεωργίου αναφέρεται στην εγκατάσταση που δημιούργησε για τη φιλοξενία του ποιητικού δρώμενου, που λειτουργούσε σαν ένα κουτί μεταφοράς του ποιητικού λόγου στον κόσμο. Στο τελευταίο μέρος του επεισοδίου η Κ. Ζαχαροπούλου επισκέπτεται τους δύο εντυπωσιακούς χώρους που στεγάζουν την περίφημη συλλογή του Γάλλου επιχειρηματία François Pinault / Φρανσουά Πινό στη Βενετία. Το Palazzo Grassi και την Punta della dogana που άνοιξαν ξανά τις πύλες τους μετά την ανακαίνιση από τον αρχιτέκτονα Tadao Ando / Ταντάο Άντο. Εκείνη την περίοδο οι χώροι παρουσίαζαν την έκθεση «Mapping the Studio: Artists from the François Pinault Collection» σε επιμέλεια της Alison M. Gingeras / Άλισον Μ. Τζιντζέρας και του Francesco Bonami / Φραντσέσκο Μπονάμι.






